Hoe bereid je je voor op CO2-Prestatieladder trede 3?

Wil je als bedrijf echt werk maken van duurzaamheid? Dan is de CO2-Prestatieladder vaak de volgende stap. Voor veel organisaties begint het serieuze werk bij trede 3. Dit niveau vraagt niet alleen om bewustzijn, maar om een ijzersterke aanpak met concrete cijfers. In dit artikel lees je precies hoe je je voorbereidt, zonder dat je verdwaalt in ingewikkelde theorie. We gaan direct naar de praktijk.

Waarom trede 3 het echte startschot is

Veel bedrijven kiezen voor trede 3 als hun eerste certificering. Waarom? Omdat trede 1 en 2 vaak gaan over bewustzijn en beleid, maar trede 3 laat zien dat je daadwerkelijk aan de slag gaat. Je moet aantonen dat je CO2-uitstoot meet en reduceert, niet alleen binnen je eigen muren, maar ook in je keten.

Het is het moment waarop praten ophoudt en meten begint. Je moet laten zien hoe je binnen je organisatie en bij partners CO2-reductie realiseert. Dit doe je door een klimaattransitieplan te maken met heldere, kwantitatieve doelen. Het is een spannende stap, maar zeker te doen als je weet wat er van je verwacht wordt.

Stap 1: De CO2-voetafdruk in kaart brengen

Voordat je kunt verlagen, moet je weten wat je nu eigenlijk uitstoot. Dit klinkt logisch, maar in de praktijk blijkt dit vaak een struikelblok. Je moet je uitstoot opdelen in drie ‘Scopes’.

Scope 1 zijn de emissies die je direct zelf veroorzaakt. Denk aan gas voor je cv-ketel of diesel in je bedrijfsauto’s. Je moet hier een schatting maken van je totale uitstoot per jaar.

Scope 2 gaat om de inkoop van energie. Meestal is dit elektriciteit. Je kijkt hier naar hoeveel kWh je verbruikt en welke bron daarachter zit (wind, zon, gascentrales).

Scope 3 is vaak de grootste en meest complexe. Dit zijn alle indirecte emissies. Denk aan de reizen die medewerkers maken, het woon-werkverkeer, maar ook de materialen die je inkoopt en de producten die je uitlevert.

Voor trede 3 is het belangrijk om in ieder geval Scope 1 en 2 volledig in beeld te hebben. Scope 3 is vaak verplicht voor de ketenanalyse, maar begin met wat je kunt overzien.

Stap 2: De hotspots bepalen in je keten

Nu je weet wat je uitstoot, ga je op zoek naar de grootste boosdoeners. Dit noemen we ‘hotspots’. Dit zijn activiteiten of processen waar de meeste CO2 vrijkomt.

Je hoeft niet alles tegelijk te fixen. Kies de top 3 van grootste uitstoters. Bijvoorbeeld: je wagenpark (Scope 1), je elektriciteitsverbruik (Scope 2) en de productie van je grondstoffen (Scope 3). Door je te focussen op deze hotspots, boek je de grootste winst.

Een handige tip: maak een simpel overzicht in Excel. Zet in de eerste kolom de activiteit, in de tweede de uitstoot in CO2 en in de derde een prioriteit. Zo wordt het ineens heel visueel.

Stap 3: Doelen stellen die echt tellen

Bij trede 3 draait het om meetbare doelen. Je kunt niet zeggen: "we gaan proberen te minderen". Nee, je moet cijfers noemen.

Stel een reductiedoel op voor de komende jaren. Een veelgehoord percentage is 30% tot 50% reductie in een aantal jaar. Je moet dit baseren op je nulmeting (je basisjaar). Zorg dat je doel SMART is: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdsgebonden.

Denk aan een doel als: "Wij reduceren onze CO2-uitstoot in Scope 1 en 2 met 40% in 2028 ten opzichte van 2024." Dit is een concreet getal waar je op kunt sturen.

Stap 4: Maatregelen bedenken en uitvoeren

Het leuke gedeelte: je gaat acties ondernemen! Je hebt je doelen, nu bedenk je hoe je ze haalt. Dit kunnen technische maatregelen zijn, maar ook organisatorische.

Voorbeelden van maatregelen:

• Isolatie van het pand (minder gasverbruik).
• Plaatsen van zonnepanelen (groene stroom).
• Overstappen op elektrische leaseauto’s.
• Logistiek efficiënter inrichten (minder kilometers).
• Praten met leveranciers over hun CO2-uitstoot.

Het is belangrijk dat je niet alleen een lijstje maakt, maar ook de verantwoordelijkheid bij iemand legt. Wie gaat dit regelen? Wanneer is het klaar? Zonder actie blijft het bij plannen.

Stap 5: De organisatie betrekken

Een CO2-Prestatieladder is geen eenmansproject. Het moet leven in de organisatie. Zorg dat collega’s weten waarom je dit doet en wat hun rol is.

Je kunt denken aan een ‘groen team’ of duurzaamheidscommissie. Laat medewerkers meedenken over besparingen. Soms zie een werknemer iets over het hoofd dat jij niet ziet, zoals lichten die ’s nachts aan blijven staan.

Bewustzijn is key. Als iedereen begrijpt dat een uitgedraaide kraan of een uitgestroomde vergadering energieverspilling is, wint de cultuur aan kracht.

Stap 6: De juiste tools en partners kiezen

Je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden. Er zijn veel softwareprogramma’s die helpen bij het meten en rapporteren. Denk aan tools voor CO2-boekhouding. Deze helpen je om data te verzamelen en te analyseren.

Daarnaast kun je een partner inschakelen voor de begeleiding. Er zijn veel consultants die gespecialiseerd zijn in de ladder. Zij kunnen je helpen met de nulmeting en het opzetten van het systeem. Let wel op: kies iemand die past bij je bedrijfsgrootte en cultuur. Vraag altijd om referenties.

De audit voorbereiden

Zodra je alles hebt ingericht, komt de certificerende instantie langs voor een audit. Zij controleren of je voldoet aan de eisen van trede 3.

Je moet kunnen laten zien dat:

1. Je uitstoot in beeld is (met data).
2. Je doelen hebt gesteld.
3. Je maatregelen uitvoert.
4. Je bijstuurt als het niet gaat zoals gepland.

Zorg dat je documentatie op orde is. De auditor zal vragen stellen aan verschillende mensen in je organisatie. Zorg dat iedereen weet wat de plannen zijn.

Veelgemaakte fouten bij trede 3

Er zijn een paar valkuilen waar veel bedrijven instappen.

De eerste fout is teveel willen. Probeer niet alles in één keer te veranderen. Richt je eerst op Scope 1 en 2 en een deel van Scope 3. Grote stappen zijn mooi, maar kleine stapjes zijn beter vol te houden.

De tweede fout is het gebrek aan data. Soms beginnen bedrijven met maatregelen zonder goede nulmeting. Dan kun je later niet bewijzen dat je bent gedaald. Zonder data geen certificaat.

De derde fout is communicatie. Als het management het belangrijk vindt, maar de werkvloer niet, faalt het systeem. Zorg voor betrokkenheid op alle niveaus.

De rol van SKAO

De CO2-Prestatieladder wordt beheerd door het SKAO (Stichting Klimaatvriendelijke Aanbestedingen en Ondernemingen). Het is goed om te weten dat zij de spelregels bepalen. Ze zorgen ervoor dat de ladder aansluit bij de nieuwste ontwikkelingen.

Als je je voorbereidt, check dan altijd de nieuwste versie van de handleiding. SKAO kan eisen wijzigen. Het is handig om hun website in de gaten te houden of een nieuwsbrief te volgen. Zo voorkom je dat je achteraf moet bijschaven.

Verdieping: De complete gids

Wil je het hele plaatje zien? Er is veel informatie te vinden over hoe de ladder in elkaar steekt. Als je een bredere blik wilt werpen op alle tredes en de algemene opzet, kun je kijken naar Alles over CO2-Prestatieladder: de complete gids voor 2025. Dit geeft vaak meer context over waar trede 3 precies staat ten opzichte van de rest.

Praktische voorbeelden van maatregelen

Laten we even concreet worden. Stel, je bent een bedrijf in de bouw.

Voorbeeld 1: Brandstof. Je hebt veel machines die op diesel lopen. Je besluit over te stappen op HVO (hydrolische vegetatieve olie) of elektrisch materieel. Dit verlaagt je Scope 1 direct.

Voorbeeld 2: Kantoor. Je kantoorverlichting is oud. Je vervangt alles door LED. Dit verlaagt je Scope 2. Tegelijkertijd zet je de thermostaat een graad lager en sluit je een groene stroomcontract af.

Voorbeeld 3: Reizen. Medewerkers reizen veel voor afspraken. Je stelt een reispolicy op: treinreizen boeken voor korte afstanden, en vergaderen via Teams voor lange afstanden. Dit verlaagt Scope 3.

Zulke voorbeelden helpen om de theorie naar de praktijk te vertalen.

Scope 1 en Scope 3: waar zit de uitdaging?

Bij Scope 1 ben je vaak zelf de baas. Je kunt beslissen om je wagenpark te verduurzamen of het gas af te sluiten. Dat is pittig, maar duidelijk.

Bij Scope 3 wordt het ingewikkelder. Je bent afhankelijk van leveranciers. Je kunt niet zomaar eisen dat een leverancier stopt met uitstoten. Wel kun je hen stimuleren. Dit heet ketensamenwerking.

Om Scope 3 goed aan te pakken, heb je vaak een checklist nodig. Het is slim om te weten wat er precies van je verwacht wordt qua data. Bekijk hiervoor een scope 1 emissies checklist: ben je er klaar voor?. Hoewel de focus daar soms op Scope 1 ligt, helpt het je om na te denken over hoe je data verzamelt, wat essentieel is voor alle scopes.

Na trede 3: De toekomstplanning

Als je eenmaal trede 3 behaald hebt, ben je er nog niet. De ladder stopt niet. Veel bedrijven willen doorstromen naar trede 4 of 5.

Trede 4 gaat vaak over het meenemen van de hele keten en het uitvoeren van innovatieprojecten. Het is logisch om na te denken over je volgende stap zodra je trede 3 stabiel draait.

Wil je weten wat er op je afkomt? Het is verstandig om nu alvast te kijken naar het CO2-Prestatieladder trede 4 behalen: stappenplan van A tot Z. Door nu al te weten wat er nodig is, kun je in je huidige plan ruimte maken voor de toekomst.

Conclusie

Je voorbereiden op trede 3 is een kwestie van structuur aanbrengen. Het begint met meten, dan doelen stellen en tenslotte actie ondernemen. Het is een leerproces voor je hele organisatie.

Focus op de grote uitstoters, betrek je mensen en zorg dat je data betrouwbaar is. Het certificaat is het resultaat, maar de echte winst zit in de CO2-reductie en de efficiëntie die je ervoor terugkrijgt. Begin klein, blijf consistent en bouw langzaam op. Dan is trede 3 prima te behalen.