Hoe bereid je je voor op CO2-Prestatieladder trede 4?
Hoe bereid je je voor op CO2-Prestatieladder trede 4?
Je bent al even bezig met meten en rapporteren op trede 3, en nu wil je de sprong maken naar trede 4. Dat is een flinke stap. Op deze trede draait het niet meer alleen om je eigen kantoor of fabriekshal. Je moet nu ook kijken naar je leveranciers, je materiaalgebruik en de CO₂-uitstoot die ontstaat voordat jouw product überhaupt bij jou aankomt. Het klinkt ingewikkeld, maar eigenlijk is het gewoon een kwestie van logisch nadenken en goede afspraken maken. In dit artikel lees je hoe je de overstap naar trede 4 kunt voorbereiden, zonder dat je hoofd onnodig volloopt.
Waarom trede 4 voelt als een nieuwe wereld
Op trede 1, 2 en 3 heb je vooral gekeken naar je eigen bedrijfsprocessen. Je hebt energiemeters geïnstalleerd, je wagenpark geoptimaliseerd en je medewerkers bewust gemaakt van energieverspilling. Dat is allemaal heel waardevol, maar het is ook een beetje veilig. Je hebt alles zelf in de hand. Trede 4 gooit het roer om. Je moet nu je keten in duiken.
Dat betekent dat je niet alleen meer kijkt naar Scope 1 (je eigen brandstof) en Scope 2 (je stroom), maar ook naar Scope 3. Dit zijn alle indirecte emissies. Denk aan het beton dat je koopt, de kilometers die een vrachtwagen rijdt om grondstoffen bij je te brengen, en zelfs de CO₂ die vrijkomt als je medewerkers thuiswerken.
Veel bedrijven schrikken hiervan. Het voelt alsof je verantwoordelijkheid neemt voor dingen die je niet direct beïnvloedt. Toch is het logisch. Als je echt wilt verduurzamen, moet je kijken naar de totale impact. En die zit vaak verstopt in de keten. Trede 4 vraagt dus om een andere mindset: van “wat kan ik zelf doen” naar “hoe kunnen we samen minder CO₂ produceren”.
Stap 1: Breng je keten in beeld
Je kunt geen CO₂ besparen in je keten als je niet weet wie er allemaal in zitten. Begin daarom met het maken van een overzicht. Dit hoeft geen ingewikkeld spreadsheet te zijn met honderden regels. Pak je belangrijkste inkoopstromen erbij.
Vraag jezelf af: wat zijn de top 5 materialen of diensten waar ik het meeste aan uitgeef? En welke leveranciers leveren die? Vaak zie je dat een klein aantal leveranciers verantwoordelijk is voor een groot deel van je footprint. Richt je eerst op die grote jongens. Het heeft meer zin om met je grootste betonnen leverancier in gesprek te gaan dan met de partij die je alleen maar pennen levert.
Een handige tip: kijk naar je facturen. Hoeveel heb je uitgegeven aan materialen? Aan vervoer? Aan diensten? Dit geeft je een indicatie van waar de impact zit. Je hoeft nu nog geen exacte CO₂-cijfers te hebben, maar je moet wel weten waar je moet beginnen.
Stap 2: Leer praten met je leveranciers
De grootste uitdaging op trede 4 is communicatie. Je moet leveranciers gaan vragen om hun CO₂-gegevens. Dit is voor veel bedrijven wennen. Je bent immers geen politieagent. Toch is het nodig.
Hoe pak je dat aan zonder dat je leveranciers afschrikt? Zorg dat je eigen verhaal op orde is. Vertel waarom jij dit doet. Ben je zelf een opdrachtgever die trede 4 wil behalen? Of verwacht je van je klanten dat jij dit aanlevert? Wees transparant.
Stel geen vage vragen als “hoe duurzaam bent u?”. Dat is te algemeen. Wees specifiek. Vraag naar hun energieverbruik, hun materiaalgebruik of hun CO₂-voetafdruk per product. Veel grote leveranciers hebben dit al in beeld, vooral als ze zelf ook aan de CO₂-Prestatieladder doen.
Stel realistische eisen. Je kunt niet verwachten dat een kleine metselaar meteen een gedetailleerde CO₂-rekening heeft. Soms moet je helpen. Je kunt bijvoorbeeld gezamenlijk een inschatting maken op basis van standaardwaarden (de zogenaamde CO₂-emissiefactoren). Het gaat erom dat je laat zien dat je het serieus neemt en dat je bereid bent om hierover in gesprek te gaan.
Stap 3: Weet wat je meet (Scope 1, 2 en 3)
Om trede 4 te halen, moet je je emissies grondig in kaart brengen. Je bent al bekend met Scope 1 en 2, maar Scope 3 is de echte uitdaging. Scope 3 bestaat uit 15 categorieën, maar gelukkig hoef je niet alle 15 te doen. Op trede 4 is het belangrijkste dat je de relevantste categorieën identificeert.
De meeste bedrijven in de bouw en industrie moeten vooral kijken naar categorie 1 (gekochte producten en diensten) en categorie 4 (gekochte brandstoffen en energie). Als je een aannemer bent, is het materiaalgebruik (beton, staal, asfalt) vaak de grootste boosdoener.
Zorg dat je weet hoe je deze data verzamelt. Ga je voor de ‘gefinancierde aanpak’ (kijken naar je eigen aandeel in de keten) of de ‘gecontracteerde aanpak’ (kijken naar wat je inkoopt)? Voor trede 4 mag je vaak nog kiezen welke aanpak je hanteert, maar het is verstandig om nu al na te denken over wat bij jouw bedrijf past.
Als je hier meer over wilt weten, kun je kijken naar Alles over CO2-Prestatieladder: de complete gids voor 2025. Daar vind je vaak de achtergrondinformatie die je nodig hebt om de juiste keuzes te maken.
Stap 4: De sleutelpersoon en samenwerking
Op trede 4 ben je verplicht om sleutelpersonen aan te wijzen. Dit zijn mensen binnen je organisatie die verantwoordelijk zijn voor de CO₂-prestatieladder. Dit hoeft niet altijd de duurzaamheidsmanager te zijn.
Denk aan een inkoper die de gesprekken met leveranciers voert. Of een projectleider die materiaalkeuzes maakt. Deze personen moeten weten wat er van ze verwacht wordt. Zorg dat ze de kennis hebben om de juiste vragen te stellen.
Daarnaast is samenwerking key. Je kunt niet in je eentje een hele keten verduurzamen. Je moet partners vinden die met je mee willen doen. Dit kunnen collega-bedrijven zijn, maar ook opdrachtgevers. Steeds meer opdrachtgevers eisen dat hun aannemers op trede 4 zitten. Gebruik dit als motivatie.
Probeer gezamenlijke doelen te stellen. Spreek af dat jullie samen een bepaald percentage CO₂ willen besparen op een specifiek materiaal. Dit maakt het voor beide partijen makkelijker om de juiste stappen te zetten.
Stap 5: De praktische voorbereiding op de audit
Als je eenmaal je keten in beeld hebt en de eerste gesprekken hebt gevoerd, moet je je voorbereiden op de audit. De auditor van de Certificerende Instelling (CI) zal niet alleen kijken naar je cijfers, maar ook naar je processen.
Hij of zij wil zien hoe je de keten hebt geanalyseerd en welke keuzes je hebt gemaakt. Zorg dat je dit documenteert. Maak notulen van gesprekken met leveranciers. Bewaar e-mails waarin je CO₂-data opvraagt. Laat zien dat je een systematische aanpak hebt.
Een veelgemaakte fout is het te complex maken. Bedrijven proberen alles in één keer perfect te meten, maar dat leidt tot vertraging. Het is beter om een deel van je keten goed in beeld te brengen, dan alles half. Wees transparant over wat je nog niet weet. Geef aan welke stappen je de komende tijd gaat zetten om dit op te lossen. Dat wordt vaak meer gewaardeerd dan een perfecte spreadsheet met onbetrouwbare data.
Als je twijfelt over je Scope 1 metingen (je eigen brandstof), is het slim om je hier goed in te verdiepen. Je wilt namelijk niet dat je eigen voetafdruk fout gaat terwijl je bezig bent met de keten. Bekijk daarom Praktische tips voor een succesvolle scope 1 emissies. Dit helpt je om je basis op orde te krijgen voordat je de diepte in duikt.
En pas op voor valkuilen. Soms denken bedrijven dat ze Scope 1 goed hebben geregeld, maar vergeten ze bijvoorbeeld de gasleidingen of de koelmiddelen in airco’s. Voorkom dat je achteraf voor verrassingen komt te staan. Lees daarom ook Veelgemaakte fouten bij scope 1 emissies die je wilt vermijden. Een goede basis zorgt ervoor dat je met een gerust hart naar trede 4 kunt groeien.
Het verschil tussen trede 4 en 5
Veel bedrijven vragen zich af: waarom moet ik eigenlijk naar trede 4 als trede 5 het hoogste is? Het antwoord is simpel: trede 4 is de fase waarin je leert om echt buiten je eigen hek te kijken.
Op trede 5 wordt het nog strenger. Daar moet je je doelen baseren op wetenschappelijk onderzoek (de zogenaamde klimaatwetenschap) en moet je aantonen dat je bijdraagt aan de CO₂-reductie die nodig is om de opwarming van de aarde te beperken.
Als je trede 4 niet goed beheerst, red je trede 5 nooit. Trede 4 is het trainingskamp voor de echte top. Het gaat erom dat je leert samenwerken en dat je een systeem bouwt dat blijvend werkt. Wil je weten wat er precies komt kijken op het hoogste niveau? Lees dan Wat is CO2-Prestatieladder trede 5 precies en waarom is het belangrijk?. Dit geeft je een idee van waar je naartoe werkt, maar focus eerst op trede 4.
Conclusie: begin klein, denk groot
De voorbereiding op trede 4 hoeft niet te voelen als een berg die je moet beklimmen. Het is een proces van stap voor stap beter worden. Begin met het in kaart brengen van je grootste inkoopstromen. Ga het gesprek aan met je leveranciers. Zorg dat je eigen metingen (Scope 1 en 2) op orde zijn. En documenteer alles wat je doet.
Onthoud dat je het niet alleen hoeft te doen. Er zijn veel partijen die hiermee worstelen. Door open te zijn over je uitdagingen, kun je samen met je ketenpartners oplossingen vinden. Trede 4 is uiteindelijk een bewijs dat je als bedrijf volwassen bent geworden in je duurzaamheidsaanpak. Het laat zien dat je niet alleen kijkt naar je eigen portemonnee, maar naar de impact van je hele operatie. En dat is iets om trots op te zijn.
Neem de tijd, plan je stappen en zorg dat je het leuk blijft vinden. Duurzaamheid is een marathon, geen sprint. Met de juiste voorbereiding kom je op trede 4 zonder onnodige stress.