Hoe lang is scope 3 emissies geldig en hoe verleng je het?
Hoe lang is scope 3 emissies geldig en hoe verleng je het?
Scope 3 emissies zijn geldig voor de periode van het boekjaar waarin ze zijn gemeten, en je verlengt de geldigheid door jaarlijks nieuwe data te verzamelen en een actueel rapport te maken. Er bestaat namelijk geen officieel certificaat met een vervaldatum, zoals bij een rijbewijs. Het gaat erom dat je data altijd up-to-date is voor de verslaggeving en de doelen die je hebt gesteld.
Stel je voor dat je in januari een enorme schoonmaak houdt in je huis. Je maakt alles spik en span. In februari laat je de boel weer vollopen, en in maart ziet het er weer uit als vanouds. Als je in april bezoek krijgt en zegt: "Kijk, mijn huis is schoon, dat bewees ik in januari!", zal niemand je geloven. Hetzelfde principe geldt voor de CO2-uitstoot van je bedrijf, en dan specifiek voor dat lastige broertje: scope 3.
Veel ondernemers en managers vragen zich af: hoe lang is die meting eigenlijk goed? En als de tijd om is, wat moet je dan precies doen? Het antwoord is minder ingewikkeld dan het klinkt, maar het vraagt wel om een andere manier van denken. We duiken erin.
Is er een houdbaarheidsdatum op scope 3 data?
Om meteen de belangrijkste vraag te beantwoorden: nee, er is geen vaste 'houdbaarheidsdatum' voor scope 3 emissies. Er is geen wet die zegt: "Dit rapport is over precies twaalf maanden ongeldig."
De geldigheid hangt af van het doel. Waarom meet je het eigenlijk?
- Voor de wet: Steeds meer wetgeving (zoals de CSRD in Europa) eist dat je rapporteert over je uitstoot. Deze wetgeving vereist meestal data over het afgelopen boekjaar. Je scope 3 cijfers van drie jaar geleden voldoen dus niet aan de eisen van nu.
- Voor je klanten: Grote bedrijven vragen hun leveranciers steeds vaker om hun CO2-voetafdruk. Als jij in 2024 aan een klant vertelt dat jouw uitstoot in 2021 zo laag was, is dat niet relevant voor de huidige samenwerking.
- Voor je eigen strategie: Je wilt weten of je reductieplannen werken. Als je geen nieuwe data haalt, weet je niet of je vooruitgang boekt.
De praktijk is dus simpel: scope 3 data is het meest waardevol als het aantoont wat er nu gebeurt. De meest gangbare standaard is dan ook: je meet elk jaar opnieuw.
Hoe verleng je de geldigheid? (De praktische stappen)
Je 'verlengt' de geldigheid niet door een formulier in te vullen. Je verlengt het door een proces op te zetten. Scope 3 gaat over de uitstoot van je leveranciers, je afval, je woon-werk verkeer en de reis die je producten maken. Dat is dynamisch. De prijs van staal verandert, je leveranciers veranderen, en je logistiek verandert.
Hier is een aanpak die je kunt volgen om je data actueel te houden:
Stap 1: Kies je datamethode (opnieuw)
Bij je eerste meting heb je waarschijnlijk een keuze gemaakt. Gaat het om specifieke data van je leveranciers (die moeilijk te krijgen is) of gebruik je algemene sectorcijfers (die makkelijker zijn maar minder accuraat)? Elk jaar moet je deze afweging opnieuw maken. Heb je inmiddels betere contacten met leveranciers? Dan kun je dit jaar misschien wel specifiekere data verzamelen dan vorig jaar.
Stap 2: Verzamelen, verzamelen, verzamelen
Dit is het saaie, maar cruciale werk. Je moet data ophalen over:
- Inkoop: Hoeveel kilo's grondstoffen, brandstoffen of kantoorartikelen heb je ingekocht?
- Logistiek: Hoe zijn je goederen vervoerd? Per vrachtwagen, schip of vliegtuig?
- Gebruik: Wat gebeurt er met je product nadat je het verkocht hebt? (Denk aan energie die het apparaat verbruikt).
Probeer niet alles in één keer te doen. Begin met de categorieën die de grootste impact hebben (vaak inkopen van materialen of logistiek).
Stap 3: Bereken en rapporteer
Zodra je de data hebt, reken je het om naar CO2-equivalenten. Dit doe je met behulp van emissiefactoren. Deze factoren veranderen ook elk jaar (bijvoorbeeld omdat het elektriciteitsnet groener wordt). Gebruik dus altijd de meest recente beschikbare emissiefactoren. Maak een rapport dat laat zien:
- Wat je totale uitstoot is.
- Welke categorie de grootste boosdoener is.
- Hoe dit zich verhoudt tot vorig jaar.
Waarom dit jaarlijkse 'verlengen' belangrijk is
Je zou kunnen denken: "Is één meting niet genoeg?" Helaas, niet in de wereld van CO2-reductie. Het jaarlijks updaten van je scope 3 cijfers is essentieel voor drie redenen:
1. De CO2-Prestatieladder
Op de Alles over CO2-Prestatieladder: de complete gids voor 2025 speelt scope 3 een steeds grotere rol. Om op een hoger niveau te komen (en dus beter te scoren bij aanbestedingen), moet je aantonen dat je je uitstoot niet alleen kent, maar ook actief vermindert. Dat kan alleen als je jaarlijks meet en ziet of je reductie-inspanningen werken.
2. De druk vanuit de keten
Bedrijven boven jou in de keten (zoals grote bouwers of retailers) willen hun eigen scope 3 verlagen. Dat doen ze door te vragen naar jouw cijfers. Als jij maar één keer per drie jaar meet, ben je voor hen een onbetrouwbare partner. Zij willen actuele data om hun eigen duurzaamheidsrapportage rond te krijgen.
3. De wetgeving wordt strenger
We zien dat de overheid steeds meer eisen stelt. Het is niet langer vrijwillig om je uitstoot te meten. Een emissie-reductieplan verplicht voor jouw bedrijf? is een vraag die steeds vaker met 'ja' beantwoord wordt, zeker als je met grote partijen werkt. Een actueel scope 3 rapport is de basis voor zo’n plan.
Praktische valkuilen bij het verlengen
Veel bedrijven lopen vast bij het jaarlijkse onderhoud van hun scope 3 data. Hier zijn veelvoorkomende problemen en hoe je ze oplost:
Valkuil 1: Leveranciers reageren niet
Je vraagt aan je leverancier om specifieke cijfers over hun uitstoot, maar je krijgt geen reactie. Dit is de nummer één klacht.
Oplossing: Gebruik geschatte data (zogenaamde 'spend-based' of 'hybride' methoden) gebaseerd op wat je inkoopt en de gemiddelde uitstoot van die sector. Het is beter om een goede schatting te hebben dan om te wachten op data die nooit komt. Je kunt altijd vermelden dat het om schattingen gaat.
Valkuil 2: De scope verandert
Vorig jaar telde je alleen de uitstoot van je kantoorartikelen. Dit jaar besluit je ook de reizen van je medewerkers mee te nemen. Dan lijkt je uitstoot te stijgen, terwijl je gewoon je meting hebt verbeterd.
Oplossing: Wees transparant. Leg altijd uit welke categorieen wel en niet zijn meegenomen. Vergelijk cijfers alleen apple-to-apple (dus met dezelfde scope).
Valkuil 3: De kosten
Het jaarlijks meten kost tijd en soms geld (voor software of een consultant).
Oplossing: Zie het als een investering, niet als een kostenpost. Door je data up-to-date te houden, voorkom je dat je over drie jaar alles in één keer moet inhalen (wat veel duurder is). Benieuwd naar de investering? Bekijk de opties voor een emissie-reductieplan: wat zijn de kosten en doorlooptijd?.
Hoe zit het met andere beleidsdocumenten?
Het verlengen van scope 3 data sluit aan bij het bijhouden van ander beleid. Veel bedrijven hebben ook een MVO-beleid (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen). Net als scope 3 data is een MVO-beleid geen statisch document. De wereld verandert, en dus verandert je beleid.
Als je een MVO-beleid opstelt, moet je dit regelmatig evalueren en actualiseren. De scope 3 cijfers die je jaarlijks verzamelt, geven je de input om je MVO-beleid scherp en realistisch te houden. Wil je weten hoe je dat proces aanpakt? Lees dan verder over Hoe lang is MVO beleid geldig en hoe verleng je het?.
Conclusie: Scope 3 is een jaarlijks ritme
Er is geen magische datum waarop je scope 3 data 'afloopt'. De enige deadline is die van je eigen verslaggevingscyclus. De truc is om scope 3 niet te zien als een eenmalige klus, maar als een vast onderdeel van je bedrijfsvoering.
Denk aan het onderhoud van een auto. Je laat hem ook niet één keer in de drie jaar keuren en dan hopen dat ie blijft rijden. Je checkt regelmatig de olie, de bandenspanning en de ruitenwisservloeistof. Scope 3 werkt hetzelfde.
Door jaarlijks te meten, leer je je eigen bedrijfsprocessen steeds beter kennen. Je ontdekt waar de grootste CO2-impact zit en waar je het beste kunt ingrijpen. En dat is uiteindelijk waar het om draait: niet alleen meten voor de meting, maar meten om te veranderen.
Start dit jaar met het verzamelen van de data die je al hebt. Gebruik spreadsheets, speciale software of vraag hulp bij een externe partij. Het maakt niet uit hoe je het doet, zolang je het maar doet. Zo blijven je scope 3 emissies niet alleen geldig op papier, maar helpen ze je echt vooruit.