Is SKAO verplicht voor jouw bedrijf?
Is SKAO verplicht voor jouw bedrijf?
De vraag of SKAO verplicht is, is eigenlijk best een beetje een valkuil. Het antwoord is namelijk: nee, SKAO zelf is nooit verplicht. Het is een onafhankelijke stichting. Wat wél verplicht kan zijn, is een certificaat dat zij beheren: de CO2-Prestatieladder. Vooral in de bouw en techniek kom je dit steeds vaker tegen.
Stel je voor: je zit met je team aan tafel. De opdrachtgever stuurt een lijst met eisen. Helemaal onderaan staat, misschien wel klein, ‘certificering volgens de CO2-Prestatieladder gewenst’. Of erger, ‘vereist’. Dan gaat er een alarm af. Wat betekent dat? Moet je nu opeens alles veranderen? En wie bepaalt dat eigenlijk?
Veel bedrijven denken dat SKAO een soort van overheidsinstantie is die overal bovenop zit. Dat is niet zo. SKAO is de beheerder van de norm. Ze bepalen de regels van het spel, maar ze staan niet bij jouw poort om te controleren of je je jas hebt uitgedaan. De verplichting komt vaak vanuit de markt of de overheid. Laten we dat eens helder maken.
Waarom je de naam SKAO overal hoort
Als je in de bouwsector werkt, of in de metaal of installatietechniek, dan is de kans groot dat je de term SKAO tegenkomt. Het is de afkorting van Stichting Klimaatvriendelijke Aanbestedingen en Bedrijfsvoering. Een mond vol, maar het zegt precies wat ze doen: ze regelen dat bedrijven kunnen laten zien dat ze werken aan minder CO2.
Ze hebben hiervoor een systeem bedacht: de CO2-Prestatieladder. Dit is een meetlat voor bedrijven. Het laat zien hoe ver je bent met het verminderen van je uitstoot. Het leuke is dat het niet alleen gaat over wat er uit de schoorsteen komt. Het gaat ook over hoe je bouwt, welke materialen je gebruikt en hoe je medewerkers meedenken.
Veel grote opdrachtgevers, zoals Rijkswaterstaat of gemeentes, vragen hierom. Waarom? Omdat zij zelf ook duurzamer willen worden. Ze willen samenwerken met partijen die daar ook mee bezig zijn. Dus, als jij wilt werken aan de grote projecten, dan kom je al snel uit bij SKAO.
Wie bepaalt eigenlijk dat jij moet beginnen?
Dit is een belangrijk punt. SKAO zegt niet: ‘Jij moet dit doen’. De vraag komt vanuit de klant. Stel, je bent een aannemer. De gemeente Amsterdam heeft een nieuw kantoorpand. In de aanbesteding staat: ‘Wij willen een CO2-neutraal gebouw. Leveranciers moeten minimaal trede 3 van de Prestatieladder hebben’.
Dan is het dus niet SKAO die jou dwingt. Het is de markt. Wil je die klus? Dan moet je aan de slag. Het mooie is dat je het certificaat niet voor één klus haalt. Als je eenmaal bent gecertificeerd, kun je het voor veel meer projecten gebruiken.
Het werkt dus als een soort pasje. Net als dat je een VCA-certificaat nodig hebt om een bouwplaats op te mogen, zo heb je soms een CO2-certificaat nodig om überhaupt mee te mogen doen met de wedstrijd.
Hoe weet je of je bedrijf moet beginnen?
Je hoeft niet bang te zijn dat je zomaar ineens een brief in de bus krijgt van de politie die vraagt om je CO2-papieren. Meestal merk je het vanzelf. Een van de volgende situaties herkennen?
- Je grootste klant vraagt er plotseling om.
- Je doet mee aan een aanbesteding en ziet de term voorbijkomen.
- Je concurrenten hebben het al en jij wilt niet achterblijven.
Als je een eigen bedrijf runt en je voelt de druk om te verduurzamen, dan is dit een perfect moment om te kijken of het bij je past. Het is niet iets voor alleen de giganten. Ook het midden- en kleinbedrijf (MKB) kan hiermee starten. Sterker nog, voor hen is het vaak makkelijker om te beginnen omdat de organisatie kleiner is.
De stappen die je moet zetten
Oké, je hebt besloten dat het tijd is. Of het nu moet van een klant of omdat je het zelf wilt. Wat nu? Het proces ziet er vaak hetzelfde uit, ongeacht de grootte van je bedrijf.
Eerst moet je je emissies in kaart brengen. Dit klinkt ingewikkeld, maar het is gewoon kijken waar je CO2 vandaan komt. Rijden er auto’s? Verbruik je gas voor verwarming? Gebruik je veel staal of beton? Dat alles tel je op. Dit noem je een CO2-footprint. Het is de basis van alles. Zonder deze cijfers kun je niet beginnen.
Daarna ga je doelen stellen. Je kunt niet zeggen: ‘Ik ga minder CO2 uitstoten’. Je moet zeggen: ‘Ik ga volgend jaar 10% minder uitstoten dan dit jaar, en wel op deze manieren’. Dat is wat de ladder van je vraagt. Concrete acties.
Je kunt hierbij denken aan:
- Elektrische auto’s op de zaak.
- Zonnepanelen op het dak.
- Andere, lichtere materialen gebruiken.
- Minder energie verspillen op kantoor.
Nadat je dit hebt vastgelegd, ga je aan de slag. Je moet het namelijk niet alleen opschrijven, maar ook doen. Je moet het kunnen aantonen met bonnetjes, kilometers of energierekeningen.
De rol van de auditor
Je kunt niet zelf zeggen: ‘Kijk, ik ben duurzaam’. Je hebt een onafhankelijke partij nodig die dit controleert. Dit zijn de Verifiërende Instellingen (VI’s). Dit zijn bedrijven die zijn geaccrediteerd door de Raad voor Accreditatie. Zij komen langs en checken of jouw verhaal klopt.
Ze kijken of je berekeningen kloppen. Ze vragen aan je medewerkers of ze weten wat er moet gebeuren. Ze checken of je de Maatregellijst goed hebt bijgehouden. Dat is een lijst die sinds Handboek 3.0 verplicht is. Op die lijst zet je alle dingen die je doet om te verduurzamen. De auditor checkt deze lijst.
Als alles klopt, krijg je het certificaat. Als het niet klopt, krijg je een verbeterpunt. Dan moet je dat oplossen en terugkomen. Het is een cyclus van blijven verbeteren.
Is het alleen voor grote bouwbedrijven?
Een veelgestelde vraag. Veel kleine bedrijven denken: ‘Dat is niks voor ons, dat is te duur en te ingewikkeld’. Vroeger was dat misschien zo, tegenwoordig is het steeds beter te doen.
De CO2-Prestatieladder is er in verschillende niveaus (trede 1 tot en met 5). Voor een klein bedrijf is trede 3 vaak de doelstelling. Dat is het niveau waarop je kunt laten zien dat je je CO2-uitstoot meet en dat je actief werkt aan reductie.
Het gaat niet alleen om bouwbedrijven. Denk aan:
- Adviesbureaus (die veel reizen).
- Tuinders (die veel gas gebruiken).
- Metaalbedrijven (die veel energie verbruiken).
Steeds meer sectoren ontdekken dat het helpt om structuur aan te brengen in hun duurzaamheidsplannen.
De kosten versus de baten
Natuurlijk kost het geld. Je moet tijd investeren, soms externe hulp inschakelen en de auditor moet betaald worden. Maar het levert ook wat op.
Ten eerste: je bespaart vaak geld. Door kritisch te kijken naar energie en materialen, verminder je afval en verbruik. Dat gaat direct in je eigen zak.
Ten tweede: het is een marketingtool. Klanten willen graag met duurzame bedrijven werken. Het geeft vertrouwen. Het laat zien dat je serieus bent en dat je je zaken op orde hebt.
Ten derde: je bent klaar voor de toekomst. De regels worden steeds strenger. Als je nu al begint, ben je straks de concurrentie voor.
Hoe verhoudt dit zich tot andere regels?
Je hoort steeds meer termen voorbijkomen. CO2-footprint, Scope 1, Scope 2, Scope 3. Het kan duizelingwekkend zijn. De CO2-Prestatieladder is een mooi middel om dit inzichtelijk te maken.
Als je begint met de ladder, ben je eigenlijk al een heel eind op weg met de nieuwe wetgeving die eraan komt. Je leert je eigen cijfers kennen. Dat is het allerbelangrijkste.
Denk aan Scope 1: dat zijn directe emissies, zoals gas stoken of brandstof voor je auto’s. Dat is vaak de makkelijkste om te meten en te reduceren. De ladder dwingt je om hierover na te denken. Als je dit eenmaal op orde hebt, ben je ook klaar voor andere vragen vanuit de overheid.
Wil je weten hoe je dit precies aanpakt, zoals het berekenen van je voetafdruk? Dan is het goed om te lezen over wat een CO2-footprint precies is en waarom het belangrijk is. Dat legt de basis.
De praktische kant: aan de slag gaan
Stel, je bent eruit. Je wilt kijken of SKAO (of beter gezegd: het certificaat) iets voor jou is. Waar begin je?
Je begint niet meteen met het inhuren van een dure consultant. Je begint met praten. Praat met je team. Vraag eens: ‘Waar verbruiken we eigenlijk veel energie?’. Je zult versteld staan wat er uitkomt.
Daarna ga je kijken naar de eisen. De CO2-Prestatieladder heeft een handboek. Daarin staat precies wat er van je verwacht wordt. Het is soms wat technisch, maar er zijn genoeg samenvattingen te vinden.
Het is slim om je voor te bereiden. Het proces loopt namelijk niet altijd even soepel. Er zijn valkuilen. Je moet bijvoorbeeld laten zien dat je de Maatregellijst bijhoudt. Dat is niet alleen een lijstje maken, het is een levend document. Je moet zien wat je doet en wat het oplevert.
Als je hier meer over wilt weten, kijk dan eens naar hoe je je het beste kunt voorbereiden op SKAO. Dat scheelt je een hoop tijd en frustratie.
Wat als je al Scope 1 emissies hebt?
Veel bedrijven zijn al begonnen met meten. Misschien heb je al gekeken naar je directe uitstoot (Scope 1). De CO2-Prestatieladder bouwt hierop voort. Het is de volgende stap.
Je moet wel weten hoelang je meetgegevens geldig zijn. Je kunt niet zomaar een oude meting gebruiken. De regels zijn hier streng op. Als je cijfers verouderd zijn, telt het niet meer mee voor je certificering.
Wil je zeker weten dat je goed zit? Lees dan hier meer over de geldigheid van Scope 1 emissies. Dit voorkomt dat je voor verrassingen komt te staan tijdens een audit.
De toekomst van SKAO en jouw bedrijf
SKAO staat niet stil. Ze ontwikkelen zich continu. Zoals je misschien hebt gelezen, lanceerden ze onlangs een nieuwe Maatregellijst en een nieuwe website. Dit laat zien dat ze het makkelijker willen maken voor bedrijven om te starten.
De CO2-Prestatieladder is in Nederland ontstaan, maar inmiddels gebruiken ze het ook in andere landen zoals België, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Het is een wereldwijd concept aan het worden. Bedrijven als Arcadis laten zien dat het werkt: zij zijn hard op weg naar trede 4 en 5.
Maar je hoeft geen gigant te zijn om impact te maken. Elk stapje telt. Of je nu een eenmanszaak bent of een multinational.
Conclusie: Moet het of wil je het?
Terug naar de beginvraag. Is SKAO verplicht? Nee. Is het certificaat verplicht? Alleen als je klanten het eisen of als je zelf de ambitie hebt om te groeien in duurzaamheid.
De markt verandert. Duurzaamheid is geen optie meer, het is een vereiste. De CO2-Prestatieladder is een van de beste middelen om dat te laten zien. Het geeft je structuur, het geeft je inzicht en het opent deuren naar nieuwe projecten.
Als je erover nadenkt om te starten, raad ik je aan om het stap voor stap te doen. Begin met meten. Begin met praten. Zoek uit wat de ladder inhoudt. Als je een goed beeld wilt hebben van het hele proces, van begin tot eind, dan is dit een goede start: Alles over CO2-Prestatieladder: de complete gids voor 2025.
Het is een reis, geen sprint. En elke reis begint met de eerste stap.