Is Veiligheidsladder trede 5 verplicht voor jouw bedrijf?
Is Veiligheidsladder trede 5 verplicht voor jouw bedrijf?
De korte en directe antwoord is: nee, voor de meeste bedrijven is trede 5 niet verplicht. Trede 5 is het allerhoogste niveau en is vooral iets voor bedrijven die werken in zeer risicovolle sectoren of die dit uit eigen beweging willen laten zien. Toch is het slim om verder te kijken dan alleen het antwoord 'nee'. Want wat betekent dit voor jou? En wat als je bedrijf groeit? In dit artikel lees je precies hoe het zit, zonder ingewikkelde taal.
Waarom praten we eigenlijk over die ladder?
De Veiligheidsladder is eigenlijk een thermometer voor de veiligheidscultuur in een bedrijf. Het laat zien hoe serieus jij en je collega’s veiligheid nemen. Is het alleen omdat het moet, of zit het echt in je systeem? De ladder heeft vijf treden. Trede 1 is het laagste (veel onveilig gedrag), en trede 5 is het hoogste (veiligheid zit in de genen van het bedrijf). Veel mensen denken dat ze direct naar de top moeten, maar dat is niet zo. De meeste bedrijven zitten op trede 2, 3 of 4.
Wat is nu echt verplicht?
De overheid heeft regels gemaakt voor bedrijven die willen meedoen aan aanbestedingen (opdrachten) in de bouw en techniek. Sinds 2022 is trede 2 verplicht voor bedrijven met 5 of meer medewerkers. Sinds 2023 is trede 3 vaak het minimum. Maar trede 5? Dat is nooit zomaar verplicht gesteld door de wet. Het is een keuze of een eis van een specifieke opdrachtgever. Stel je voor: een gigantisch project voor een nieuwe brug of een hoog risico-project bij de gaswinning. Dan kan de opdrachtgever zeggen: "Wij willen alleen bedrijven die het allerbeste zijn in veiligheid." Dan wordt trede 5 ineens wel verplicht voor die ene klus.
De realiteit: Wie zit er op trede 5?
Veel mensen maken zich zorgen over trede 5, maar in de praktijk hoeft dat niet. Bedrijven die op trede 5 zitten, zijn vaak heel groot of werken in sectoren waar één fout desastreus kan zijn. Denk aan:
- Grote aannemers die complexe infrastructuur bouwen.
- Bedrijven in de petrochemische industrie (olie en gas).
- Specialisten die werken met zeer gevaarlijke stoffen.
Waarom zou je kiezen voor trede 5?
Als het niet verplicht is, waarom zou je het dan doen? Omdat het prestige geeft. Bedrijven die op trede 5 zitten, worden gezien als de beste leerlingen van de klas. Ze laten zien dat ze nadenken over elke stap die ze zetten. Het is ook een soort erkenning voor al het werk dat je al doet. Veel bedrijven zijn al heel veilig, maar hebben het nooit vastgelegd. Een certificaat op trede 5 is de kers op de taart. Het zorgt ervoor dat je makkelijker binnenkomt bij grote opdrachtgevers die maar één partij willen inhuren voor een mega-project.
Hoe weet je welk niveau bij jou past?
Dit is de belangrijkste vraag. Je wilt niet te laag scoren (dat is zonde), maar ook niet te hoog (dat is onnodig duur en moeilijk). Hoe pak je dat aan? Je moet eerlijk kijken naar je eigen bedrijf. Hoe praten jullie over veiligheid? Gebeuren ongelukken bij jullie omdat het toeval is, of omdat er structureel iets misgaat?
Trede 2: De basis
Dit is het startpunt voor veel bedrijven. Je bent je bewust van de risico’s en je hebt basismaatregelen genomen. Het is vooral doen wat de wet zegt.
Trede 3: De stap omhoog
Hier begint de cultuur te groeien. Collega’s gaan elkaar aanspreken op onveilig gedrag. Er is een actief beleid. Dit is voor veel bedrijven een realistisch en goed doel.
Trede 4: Het serieuze niveau
Hier toon je aan dat veiligheid echt leeft in de organisatie. Je meet de veiligheid en je stuurt bij waar nodig. Dit is vaak nodig voor grotere aanbestedingen.
Trede 5: De top
Hier is veiligheid niet alleen een regel, maar een norm. Je leert van anderen, je deelt kennis en je bent continu bezig met verbeteren. Dit is voor de experts.
De valkuilen bij het streven naar trede 5
Veel bedrijven die de ladder beklimmen, maken dezelfde fout. Ze denken dat het alleen om papierwerk gaat. Dat is het niet. De inspecteur kijkt niet alleen naar je map met regels. Hij kijkt naar de praktijk. Zien de werkvloer en de directie er hetzelfde uit? Wordt er echt geluisterd naar de mensen die het werk doen? Als je probeert trede 5 te halen zonder dat je cultuur er klaar voor is, faal je. Het voelt dan alsof je een te grote jas aantrekt. Die jas past niet en je struikelt erover.
Stappenplan: Hoe kom je er?
Je hoeft niet direct van 0 naar 5. Dat is onmogelijk. Je moet stap voor stap werken. Eerst zorgen dat je trede 2 haalt, dan trede 3, en zo verder. Wil je weten hoe je dit het beste kunt aanpakken? Het helpt om te weten wat er precies van je verwacht wordt per stap. Er zijn handige tools die je hierbij kunnen helpen, zoals een checklist die je kunt gebruiken om te zien waar je nu staat. Dit helpt je om de volgende stap te zetten zonder dat je het overzicht kwijtraakt.
Als je serieus werk wilt maken van een hogere trede, is het slim om te kijken naar hoe je het gedrag in je bedrijf verandert. Het gaat namelijk om de mindset van mensen. Het is niet alleen iets wat je ophangt aan de muur, het moet in de hoofden van je collega’s zitten.
Een goede voorbereiding is het halve werk. Voordat je een audit aanvraagt, moet je zeker weten dat je bedrijf er klaar voor is. Je wilt niet voor verrassingen komen te staan. Daarom is het verstandig om je goed voor te bereiden op de veiligheidscultuur die je wilt bouwen.
Als je eenmaal bent gestart, is het zaak om door te pakken. Je wilt resultaat zien. Een stappenplan dat je van A tot Z helpt, is dan essentieel. Het zorgt ervoor dat je weet wat je moet doen op dag 1, week 1 en maand 1.
Wil je alles weten over de Veiligheidsladder voor 2025? Dan is het goed om de Alles over Veiligheidsladder: de complete gids voor 2025 te lezen. Daarin staat alles op een rijtje voor de komende tijd.
Een goed begin is het halve werk. Gebruik de veiligheidsbewustzijn checklist: ben je er klaar voor? om te zien hoe ver je al bent.
Voordat je begint, is het slim om na te denken over je aanpak. Lees hoe je je het beste kunt voorbereiden in het artikel Hoe bereid je je voor op veiligheidscultuur?.
Uiteindelijk draait het allemaal om gedrag. Hoe zorg je dat iedereen meedoet? Bekijk het veiligheidsgedrag behalen: stappenplan van A tot Z om hiermee aan de slag te gaan.
Conclusie: Is trede 5 jouw doel?
Is trede 5 verplicht? Nee. Is het nuttig? Dat hangt ervan af. Als je bedrijf groot is en in een risicovolle sector werkt, is het een must. Voor de meeste MKB-bedrijven is trede 3 of 4 een uitstekend niveau om naar te streven. Het belangrijkste is dat je begint. Kijk naar je bedrijf, wees eerlijk over je cultuur en kies een niveau dat bij je past. Veiligheid is geen race naar de top, maar een reis die je maakt met je hele team. Zorg dat iedereen veilig thuiskomt, dan komt de ladder vanzelf.