PAGO en PMO checklist: ben je er klaar voor?

Als je als werkgever denkt dat een leuke leefstijlcheck hetzelfde is als een wettelijk PAGO, zit je er flink naast. Het verschil is simpel: een PAGO is wettelijk verplicht en focust op de risico’s uit jouw RI&E, terwijl een PMO vaak vrijwillig is en verder kijkt naar algemene gezondheid en leefstijl. In dit artikel lees je precies hoe je dit slim aanpakt, zonder dat je direct een expert hoeft in te huren.

Waarom dit echt niet hetzelfde is

Veel ondernemers vinden gezondheid op het werk belangrijk. Logisch, want een fitte werknemer voelt zich beter. Maar de wet is hier streng in. De Inspectie SZW kijkt niet naar je goede bedoelingen, maar naar feiten. Ze controleren of jij de risico’s uit de Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) aanpakt. Als je alleen een PMO doet (Preventief Medisch Onderzoek), maar geen PAGO (Periodiek ArbeidsGezondheidskundig Onderzoek), dan ben je in overtreding.

Een PMO is vaak een brede check. Denk aan cholesterol, BMI, en een vragenlijst over stress. Een PAGO is specifieker. Het kijkt naar wat er in jouw bedrijf kan gebeuren. Werken mensen met giftige stoffen? Hebben ze lawaai om zich heen? Zitten ze de hele dag te typen? Dat zijn arbeidsrisico’s. Die moet je monitoren. De NVAB (de beroepsvereniging voor bedrijfsartsen) zegt het hardop: een PMO mag nooit de plaats van een PAGO innemen.

De checklist: wat moet je echt geregeld hebben?

Je wilt natuurlijk voorkomen dat je straks boetes krijgt of problemen hebt met de verzekering. Een checklist helpt om het overzicht te houden. We maken hem niet te ingewikkeld, maar wel compleet.

Stap 1: Ken je risico’s (de basis)

Je kunt pas een PAGO aanbieden als je weet wat de risico’s zijn. Dit staat in je RI&E. Heb je die nog niet? Dan moet je die eerst maken. Een inspectie van de SZW begint eigenlijk altijd hier. Zonder plan, geen goed gesprek.

Let op: een RI&E is niet iets wat je even snel in een uurtje doet. Het is een levend document. Verandert er iets in je bedrijf? Nieuwe machines? Meer personeel? Dan moet je de RI&E aanpassen.

Stap 2: Het PAGO aanbieden

Als je de risico’s kent, moet je een PAGO aanbieden aan je werknemers. Dit is niet vrijblijvend. Je moet het actief aanbieden. Doe je dit niet, dan loop je risico.

Je hoeft niet iedereen tegelijkertijd te testen. Je kunt het plannen. Bijvoorbeeld per afdeling of per groep medewerkers die hetzelfde werk doen. Het gaat erom dat je het周期iek (dus regelmatig) doet. Meestal elke drie tot vijf jaar, afhankelijk van de risico’s.

Stap 3: Het PMO als extraatje

Wil je echt iets goeds doen voor je medewerkers? Dan is een PMO een mooie toevoeging. Dit is niet verplicht, maar wel sympathiek. Je kunt hierbij denken aan een scan voor diabetes of een gesprek over mentale weerbaarheid.

De combinatie van PAGO (wettelijk) en PMO (extra zorg) is vaak een sterke keuze. Je voldoet aan de wet en je laat zien dat je om je mensen geeft. Maar, en dit is belangrijk, zorg dat het PAGO altijd de basis is. De Inspectie SZW zal nooit tevreden zijn als je alleen een PMO hebt en geen PAGO.

Veelgestelde vragen die je waarschijnlijk hebt

Er zijn altijd dingen die niet in de wet staan, maar wel in de praktijk spelen. Hieronder beantwoorden we een paar vragen die vaak terugkomen.

Mag ik een PAGO verplicht stellen?

Nee, dat mag niet zomaar. Je mag het wel verplichten als het gaat om specifieke functie-eisen. Als het werk niet veilig kan worden gedaan zonder medische keuring, mag je weigeren om iemand aan te nemen. Maar een bestaande werknemer dwingen om mee te doen aan een PAGO? Dat is lastig. De bedrijfsarts moet hier een oordeel over geven. Meestal is het motto: vrijwillig, maar wel sterk aangeraden.

Wat kost dat nou, zo’n onderzoek?

De kosten variëren enorm. Een simpele PAGO via een arbodienst kan al vanaf een paar tientjes per persoon. Een uitgebreid PMO met bloedonderzoek en fysieke testen loopt snel op naar €150 tot €200 per persoon.

De vraag is niet alleen wat het kost, maar wat het oplevert. Uitval door ziekte is duurder. Een vroege signalering van klachten kan veel geld schelen. Maar wees realistisch: voor een klein bedrijf met weinig budget is het soms een kwestie van keuzes maken. Begin met het wettelijk minimum: het PAGO.

De praktijk: hoe regel je het zonder gedoe?

Je hoeft geen HR-guru te zijn om dit te regelen. Er zijn genoeg partijen die je kunnen helpen. Denk aan arbodiensten, ZZP-bedrijfsartsen of online platformen. Het is slim om offertes aan te vragen en te vragen wat er precies in zit.

Vraag altijd: “Wordt het rapport afgestemd op de risico’s uit mijn RI&E?” Als het antwoord ‘nee’ is, dan is het waarschijnlijk een standaard PMO en geen goed PAGO. Je wilt maatwerk, niet een one-size-fits-all oplossing.

Als je eenmaal bezig bent met deze thema’s, kom je er al snel achter dat dit onderdeel is van een groter geheel. Je hele arbobeleid moet op orde zijn. Wil je weten hoe je dit verder uitwerkt? Lees dan dit artikel over Alles over RI&E en Arbobeleid: de complete gids voor 2025. Daarin leggen we uit hoe alles met elkaar samenhangt.

Wat als de Inspectie SZW langskomt?

De Inspectie SZW controleert of je je aan de wet houdt. Ze kijken naar je papierwerk, maar ook naar de praktijk. Een veelgehoorde klacht van werkgevers is dat ze niet weten wat ze moeten verwachten. De inspectie is geen vijand, maar wel streng.

Als ze langskomen, vragen ze vaak als eerste naar de RI&E en het plan van aanpak. Daarna kijken ze naar het PAGO. Heb je dit niet gedaan? Dan volgt er meestal een waarschuwing of een boete. Het hangt af van de ernst van de situatie.

De duur van zo’n inspectie verschilt. Soms is het een korte controle, soms blijven ze een dag of langer. Het is slim om je voor te bereiden. Wil je weten wat je kunt verwachten qua kosten en tijd? Dit artikel over Inspectie SZW: wat zijn de kosten en doorlooptijd? geeft je een idee.

Veel bedrijven maken dezelfde fouten tijdens een inspectie. Ze hebben de papieren wel, maar ze zijn niet up-to-date. Of ze hebben het PAGO aangeboden, maar kunnen het niet bewijzen. Zonde, want dat is makkelijk te voorkomen. Lees hier meer over de Veelgemaakte fouten bij Inspectie SZW die je wilt vermijden.

Het stappenplan voor een zorgeloze toekomst

Wil je het gewoon goed regelen? Dan helpt een duidelijk plan. Het hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar het moet wel gebeuren.

1. Check of je RI&E up-to-date is.
2. Identificeer de risico’s die een medisch onderzoek nodig maken.
3. Kies een partij voor het PAGO (vraag offertes!).
4. Plan de onderzoeken in.
5. Bewaar de resultaten en kijk of er maatregelen nodig zijn.

Het klinkt simpel, maar de uitvoering vergt discipline. Vooral het bewaken van de planning is belangrijk. Je wilt niet dat er jaren overheen gaan zonder dat er iets gebeurt. Wil je een compleet overzicht van hoe je dit aanpakt zonder iets te vergeten? Bekijk dan dit Inspectie SZW behalen: stappenplan van A tot Z.

Is een PMO dan helemaal nutteloos?

Zeker niet! Een PMO is ontzettend waardevol voor de algemene gezondheid van je team. Het zorgt voor betrokkenheid en geeft inzicht in leefstijl. Het is alleen geen vervanging voor de wettelijke plicht.

Denk aan het verschil tussen een APK-keuring voor je auto (PAGO) en een wasstraat (PMO). De wasstraat maakt je auto mooi en schoon, maar de APK zorgt ervoor dat je veilig de weg op kunt. Beiden zijn fijn, maar alleen de APK is verplicht voor de veiligheid.

Conclusie: wees voorbereid

De wereld van arbodiensten en wetgeving verandert snel. De komende jaren zal de focus op mentale gezondheid en duurzame inzetbaarheid alleen maar toenemen. Maar de basis blijft hetzelfde: zorg voor een goede RI&E en bied een passend PAGO aan.

Twijfel je over wat je nu moet doen? Begin met de basics. Zorg dat je de risico’s in beeld hebt en regel het PAGO. Daarna kun je altijd nog kijken naar extra’s zoals een PMO. Zo voldoe je aan de wet, maar investeer je ook in je mensen. En dat is wat telt.

Hou het simpel, hou het bij de les, en zorg dat je de papieren op orde hebt. Dan kun je met een gerust hart ondernemen, wetende dat je goed bezit bent voor je team en voor de wet.