scope 1 emissies: wat zijn de kosten en doorlooptijd?

Stel je voor: je bedrijf verbruikt gas om het kantoor te verwarmen en je hebt een wagenpark dat op diesel rijdt. Dit zijn directe uitstootbronnen onder jouw eigen dak. De kosten voor het verduurzamen hiervan kunnen variëren van een paar honderd euro tot tienduizenden euro's, en de doorlooptijd duurt meestal tussen de 3 en 12 maanden, afhankelijk van de grootte van je bedrijf en de gekozen oplossingen.

Veel ondernemers kijken op tegen deze cijfers, en dat is begrijpelijk. Toch is het belangrijk om niet alleen naar de prijs te kijken, maar ook naar wat het oplevert. Scope 1 emissies zijn de meest directe uitstoot van je bedrijf. Het zijn de emissies die je letterlijk zelf veroorzaakt met je eigen apparaten en voertuigen. Omdat je hier de meeste controle over hebt, is het vaak het logische startpunt voor verduurzaming. In dit artikel duiken we dieper in de kosten, de tijd die het kost en hoe je dit het beste aanpakt.

Wat tellen we eigenlijk bij scope 1?

Om te begrijpen wat je gaat betalen, moeten we eerst helder hebben wat er precies onder scope 1 valt. Het zijn de emissies die ontstaan door verbranding van brandstoffen in eigen bezit. Denk aan de cv-ketel in het pand, de generator op de bouwplaats of de auto's en vrachtwagens van het bedrijf.

Het verschil met scope 2 is dat scope 2 gaat over ingekochte energie, zoals stroom van het net. Scope 1 is echt iets van jou. Als je een eigen pand hebt met gasverwarming, valt dat onder scope 1. Als je een leaseauto hebt die op benzine rijdt, telt die ook mee. Het gaat hier dus om bronnen die je zelf aanstuurt.

Voor veel bedrijven is het een uitdaging omdat het vaak om fysieke veranderingen gaat. Je kunt niet zomaar even een software-update uitvoeren op een dieseltruck. Je moet daadwerkelijk investeren in nieuwe apparatuur of andere brandstoffen.

De kosten: van simpele aanpassingen tot grote investeringen

De kosten voor scope 1 emissies zijn enorm verschillend. Het hangt volledig af van de activiteiten van je bedrijf. Laten we een paar voorbeelden bekijken om een beeld te schetsen.

Stel, je hebt een klein kantoor met een gasgestookte ketel. De goedkoopste optie is vaak isolatie verbeteren, zoals tochtstrips of betere ramen. Dit kost misschien een paar honderd euro tot duizend euro. De impact op je uitstoot is dan klein, maar het helpt.

Wil je echt gasloos worden? Dan kom je uit bij een warmtepomp. De aanschaf hiervan ligt vaak tussen de 4.000 en 10.000 euro, inclusief installatie. Dat is een flinke investering, maar je verdient het terug via lagere energierekeningen.

Kijken we naar het wagenpark, dan worden de bedragen groter. Een dieselbus ombouwen naar elektrisch of waterstof kost al snel tienduizenden euro's. Een laadpaal installeren kost ongeveer 1.500 euro per stuk. Als je tien bussen hebt, loop je snel tegen de tonnen aan. Maar, en dit is belangrijk, subsidies zoals de SEEH (Subsidie Energiebesparende Maatregelen) of MIA (Milieu-investeringsaftrek) kunnen hier flink in schelen.

Doorlooptijd: hoe snel ben je klaar?

Tijd is geld, dus hoe lang duurt het voordat je daadwerkelijk resultaat ziet? De doorlooptijd hangt samen met de complexiteit van de maatregel.

Voor kleine aanpassingen, zoals het vervangen van verlichting door LED (wat overigens vaak onder scope 2 valt, maar soms ook scope 1 als het gaat om specifieke verbrandingsmotoren voor noodstroom), ben je vaak binnen een week klaar.

Voor het vervangen van een cv-ketel of het installeren van zonnepanelen (die de gasverwarming vervangen) zit je al snel op een maand of drie. Dit proces omvat vaak: offertes aanvragen, installatie plannen, en daadwerkelijke uitvoering.

Grote projecten, zoals het elektrificeren van een wagenpark, kunnen maanden tot een jaar duren. Denk aan de levertijd van voertuigen, het aanleggen van laadinfrastructuur en het opleiden van personeel. Het is slim om deze projecten gefaseerd aan te pakken. Begin met de voertuigen die het oudst zijn en aan vervanging toe zijn. Zo spreid je de kosten en de tijd.

Waarom scope 1 vaak de eerste stap is in certificering

Veel bedrijven willen graag een certificaat halen, zoals de CO2-Prestatieladder. Deze ladder is een veelgebruikt middel om aan opdrachtgevers te laten zien dat je serieus bezig bent met verduurzaming. Het begint vaak met het inzichtelijk maken van je uitstoot.

Bij de CO2-Prestatieladder draait het om transparantie. Je moet weten wat je uitstoot en hoe je die verlaagt. Scope 1 is hierbij het makkelijkst te meten. Je weet precies hoeveel liter diesel je tankt of hoeveel kuub gas je verbruikt. Dit geeft een betrouwbaar beeld.

Wil je weten hoe je deze ladder kunt beklimmen? Je kunt veel informatie vinden over de stappen die nodig zijn om te certificeren. Het helpt om een duidelijk beeld te hebben van de eisen voordat je begint.

De praktische aanpak: stappen die je nu kunt zetten

Het voelt misschien overweldigend, maar er zijn concrete stappen die je kunt nemen om de kosten en doorlooptijd te beheersen. Hier is een aanpak die goed werkt voor veel bedrijven.

Allereerst: breng je huidige situatie in kaart. Zonder data kun je geen plannen maken. Vraag je energieleverancier om een overzicht van het gasverbruik. Kijk naar de brandstofbonnen van je wagenpark. Dit is je baseline.

Ten tweede: stel een realistisch doel. Wil je in één jaar 10% minder uitstoten? Of 50% in vijf jaar? Een ambitieus maar haalbaar doel motiveert het team.

Ten derde: bekijk de technische opties. Is elektrisch rijden haalbaar voor jouw routes? Is er voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet voor een warmtepomp? Dit zijn vragen die je moet beantwoorden.

Ten vierde: financiering regelen. Zoek uit welke subsidies er voor jouw sector gelden. Soms is er lokaal ook subsidie beschikbaar. Dit kan de investering aanzienlijk verlagen.

Ten vijfde: uitvoeren en monitoren. Zodra de maatregelen zijn genomen, moet je blijven meten of het effect heeft. Stoot je echt minder uit? Dit is belangrijk voor je rapportage.

Het belang van een goed plan voor je scope 1 emissies

Een goede planning bespaart je veel geld en tijd. Als je zomaar lukraak investeert, loop je het risico dat je te veel betaalt of dat de maatregel niet het gewenste effect heeft. Het is verstandig om een CO2-reductieplan te maken.

In zo’n plan staan je doelen, de maatregelen, de kosten en de tijdslijnen. Het zorgt ervoor dat je stap voor stap werkt aan verduurzaming. Dit plan is niet alleen handig voor jezelf, maar vaak ook verplicht als je wilt groeien in certificeringen.

Bij de CO2-Prestatieladder is het hebben van een concreet plan cruciaal voor de hogere treden. Je moet kunnen aantonen dat je niet alleen meet, maar ook actief reduceert. Dit plan helpt je om focus te houden en je doelen te bereiken.

De rol van scope 1 in je totale uitstoot

Het is goed om te beseffen dat scope 1 vaak maar een deel van je totale uitstoot is. Bij veel bedrijven is scope 3 (de uitstoot van de leveranciers en klanten) veel groter. Toch is scope 1 belangrijk omdat het direct onder jouw controle valt.

Het verlagen van scope 1 emissies laat zien dat je zelf actie onderneemt. Dit geeft een goed voorbeeld aan je medewerkers en leveranciers. Bovendien is het vaak de eerste stap naar het verlagen van scope 3. Als je eigen processen op orde zijn, kun je makkelijker eisen stellen aan je keten.

Als je meer wilt weten over het aanpakken van de uitstoot van je leveranciers, kun je lezen over scope 3 emissies behalen: stappenplan van A tot Z. Dit geeft een goed beeld van de uitdagingen buiten je eigen bedrijf.

Hoe verhoudt scope 1 zich tot de CO2-Prestatieladder?

De CO2-Prestatieladder is een graadmeter voor hoe ver je bent met verduurzaming. Scope 1 is hierbij een basisvereiste. Op trede 1 en 2 gaat het vooral om inzicht in je eigen uitstoot (scope 1 en 2).

Als je hogerop wilt, naar trede 3, 4 of 5, moet je laten zien dat je actief reduceert. Voor scope 1 betekent dit dat je daadwerkelijk investeert in schonere technieken. Je kunt niet alleen zeggen dat je het gaat doen; je moet het laten zien.

Wil je weten wat er precies nodig is voor de hogere treden? Er is veel informatie beschikbaar over CO2-Prestatieladder trede 5 checklist: ben je er klaar voor?. Dit helpt je om de stap te maken van alleen meten naar daadwerkelijk reduceren.

Het certificaat zelf heeft een bepaalde geldigheid. Je moet jaarlijks blijven meten en rapporteren om het te behouden. Het is dus geen eenmalige actie, maar een doorlopend proces.

Investeren versus besparen: de business case

Veel ondernemers vragen zich af: wat levert het op? De business case voor scope 1 hangt sterk af van de energieprijzen. Als gas en diesel duur zijn, verdien je een investering in een warmtepomp of elektrische auto sneller terug.

Echter, de waarde van een certificaat of een beter imago is moeilijker in geld uit te drukken. Steeds meer opdrachtgevers vragen om duurzaamheidscertificaten. Zonder deze certificaten loop je mogelijk opdrachten mis.

Daarnaast is er de wettelijke druk. Overheden stellen steeds strengere eisen aan uitstoot. Door nu te investeren in scope 1, ben je voorbereid op toekomstige regelgeving. Je voorkomt dat je over een paar jaar noodgedwongen veel duurder moet investeren.

Een andere overweging is de levensduur van assets. Een nieuwe elektrische wagen gaat vaak langer mee dan een oude diesel, mede door minder slijtage aan motoronderdelen. De onderhoudskosten kunnen lager zijn.

De impact van technologie op kosten en tijd

Technologie ontwikkelt zich snel. Wat vijf jaar geleden nog te duur was, is nu vaak standaard. Denk aan zonnepanelen. De prijs is enorm gedaald. Dit maakt het makkelijker om eigen energie op te wekken en directe uitstoot te verminderen.

Ook laadpalen en energiemanagementsystemen worden slimmer en goedkoper. Deze systemen helpen je om het energieverbruik te sturen, wat de piekbelasting verlaagt en de kosten drukt.

Het is slim om technologie niet als een kostenpost te zien, maar als een investering in efficiëntie. Een goed geïsoleerd gebouw met een slimme thermostaat verbruikt veel minder. Dat scheelt direct in de portemonnee, naast dat het goed is voor het milieu.

Stappenplan voor scope 1 reductie

Om je op weg te helpen, hieronder een eenvoudig stappenplan dat je kunt volgen. Dit plan is geschikt voor bedrijven van elke grootte.

1. Meet je uitstoot: Verzamel data van gas, diesel en andere brandstoffen van het afgelopen jaar. Dit is je nulmeting.
2. Identificeer bronnen: Welke processen veroorzaken de meeste uitstoot? Is het het wagenpark of het gebouw?
3. Zoek naar alternatieven: Wat zijn de technische mogelijkheden? Denk aan waterstof, elektrisch of biobrandstoffen.
4. Bereken de ROI: Kijk naar de terugverdientijd. Vergeet subsidies niet mee te rekenen.
5. Start een pilot: Begin klein. Test een elektrische auto of een warmtepomp in één vestiging.
6. Schalen: Als de pilot slaagt, rol je het uit over de rest van het bedrijf.
7. Rapporteer: Leg alles vast voor je duurzaamheidsverslag en eventuele certificeringen.

De rol van medewerkers

Verduurzaming is niet alleen een technische uitdaging; het is ook een menselijke. Medewerkers moeten mee. Als je overstapt op elektrisch rijden, moet je chauffeurs trainen. Als je het gas afsluit, moet iedereen wennen aan een ander klimaat op kantoor.

Betrek je personeel bij de plannen. Leg uit waarom je het doet en wat de voordelen zijn. Misschien rijden ze straks in een stillere, schonere auto. Dat is voor veel chauffeurs een plezierige ervaring.

Een cultuur van duurzaamheid helpt niet alleen bij scope 1, maar ook bij scope 3. Als medewerkers bewust zijn van energieverbruik, zullen ze ook letten op inkopen en afval.

Conclusie over kosten en doorlooptijd

De kosten voor scope 1 emissies variëren sterk, net als de doorlooptijd. Er is geen one-size-fits-all antwoord. Een klein bedrijf met een gaspitje is sneller en goedkoper klaar dan een logistiek bedrijf met een groot wagenpark.

Toch is het investeren waard. Niet alleen voor het milieu, maar ook voor de financiële gezondheid en de toekomstbestendigheid van je bedrijf. Door een slim plan te maken, kun je de kosten beheersen en de doorlooptijd verkorten.

Vergeet niet dat verduurzaming een reis is, niet een bestemming. Je begint met scope 1, maar uiteindelijk kijk je naar alles. Van je eigen uitstoot tot die van je toeleveranciers. Wil je weten hoe je het hele proces aanpakt, van je eigen uitstoot tot die van je keten? Dan