Veelgemaakte fouten bij PBM die je wilt vermijden
Veelgemaakte fouten bij PBM die je wilt vermijden
Veel bedrijven denken dat ze veilig werken als ze werknemers voorzien van persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), maar de praktijk leert vaak anders. Een helm opzetten is één ding, maar hem op de juiste manier dragen en onderhouden is een heel ander verhaal. In dit artikel bespreken we de meest voorkomende fouten bij het gebruik van PBM en geven we je concrete tips om ze te voorkomen, zodat je écht beschermd bent tegen de gevaren op de werkvloer.
Waarom een verkeerde keuze meer is dan alleen een ongemak
Stel je voor: je draagt een veiligheidsbril die voortdurend beslaat of een gehoorbeschermer die te strak zit. Het gevolg? Je neemt de bril af of de oorkappen gaan even open. Op dat moment ben je niet meer beschermd. Veel ongelukken gebeuren niet omdat het PBM kapot is, maar omdat het niet goed wordt gebruikt of niet goed past. Het gaat hier niet alleen om comfort, maar om de basis van je veiligheid. Een verkeerde keuze of gebruik kan leiden tot ernstige letsels die voorkomen hadden kunnen worden.
De valkuil van 'goed genoeg': maat en pasvorm
Een van de grootste fouten die we zien, is het aannemen van 'een maat past iedereen'. Vooral bij handschoenen, helmen en gehoorbescherming is dit een risico. Te grote handschoenen zorgen voor een verminderde grip en kunnen vast blijven haken aan machines. Een te losse valhelm kan van het hoofd glijden bij een val, wat het risico op hoofdletsel juist vergroot.
Neem de tijd voor het passen. Laat medewerkers verschillende maten en modellen proberen. Vooral bij werkhandschoenen is de pasvorm cruciaal voor de fijne motoriek. Een te dikke handschoen kan het gevoel in de vingers verminderen, wat gevaarlijk kan zijn bij het werken met scherpe materialen. Kies voor materiaal dat ademt, zweet afvoert en geen irritatie geeft bij langdurig dragen. Het comfort van vandaag bepaalt de veiligheid van morgen.
Verkeerd gebruik van adembescherming: een stille dreiging
Bij adembescherming gaat het vaak mis. Vooral bij wegwerpmaskers (stofmaskers) zie je dat ze niet goed aansluiten. Er ontstaat een te grote inwaardse lekkage. Dat betekent dat onzuivere lucht via de zijkanten van het masker naar binnen stroomt, zonder gefilterd te worden. De gebruiker denkt beschermd te zijn, maar ademt gewoon vieze lucht in.
Controleer altijd de afdichting. Een baard of snor kan de werking van een masker ernstig beïnvloeden. Zorg voor een schone, gladde huid waar het masker tegen aan komt. Daarnaast is het belangrijk om filters op tijd te vervangen. Een verouderd filter verliest zijn werking en geeft een vals gevoel van veiligheid. Let op de houdbaarheidsdatum en de gebruiksduur die de fabrikant aangeeft.
Oogbescherming: meer dan alleen een bril
Een veiligheidsbril is niet zomaar een bril. Een veelgemaakte fout is het dragen van een bril die niet voldoet aan de normen (zoals EN 166). Ook het vergeten van de bril komt vaak voor bij 'korte klusjes'. Een stofje of een klein snippertje metaal kan al ernstige schade aanrichten aan het oog.
Kies de juist bril voor de specifieke taak. Is er sprake van chemicaliën? Dan is een spatbril of een volgelaatsmasker nodig. Werkt je met laswerk? Dan is een lasbril met de juiste filterklasse onmisbaar. Zorg dat de bril schoon is en geen krassen heeft, want een krachtige kracht kan de sterkte van het glas verminderen.
Veiligheidsschoenen: niet alleen voor zware industrie
Veel mensen denken dat veiligheidsschoenen alleen nodig zijn in de bouw. Maar ook in magazijnen of werkplaatsen zijn ze essentieel. Een veelgemaakte fout is het dragen van schoenen die niet meer voldoen aan de norm of die te versleten zijn. De zool kan glad worden, of de beschermende neus kan zijn kracht verliezen.
Let op het juiste schoeisel voor de ondergrond. Een gladde vloer vraagt om een antislipzool (SRC). Werken met chemicaliën vereist een chemisch bestendig materiaal. Zorg ook voor sokken die goed passen; een te strakke sok kan de bloedcirculatie belemmeren, terwijl een te losse sok kan schuren.
Handschoenen: de juiste voor de juiste klus
Handschoenen zijn er in vele soorten en maten, maar de fout wordt vaak gemaakt in de keuze voor het materiaal. Werken met scherpe voorwerpen? Kies voor snijvaste handschoenen (bijvoorbeeld met Kevlar of staalvezel). Werken met chemicaliën? Kies voor nitril of neopreen. Een tuinhandschoen biedt geen bescherming tegen oplosmiddelen.
Daarnaast is het dragen van kapotte handschoenen een risico. Een klein gat kan al voldoende zijn om chemicaliën door te laten of om een snee op te lopen. Controleer handschoenen regelmatig en vervang ze direct bij slijtage. Ook het wassen van handschoenen op de verkeerde temperatuur kan de beschermende werking aantasten.
Helm op, maar dan goed
Veiligheidshelmen moeten voldoen aan de norm EN 397. Een fout die vaak wordt gemaakt, is het niet correct afstellen van de helm. De kinband moet strak genoeg zitten, maar niet knellen. De helm moet diep op het hoofd zitten, niet bovenop. Als de helm bij het voorover buigen van het hoofd afzakt, is de pasvorm niet goed.
Gebruik de helm ook nooit als kapstok of gereedschaphouder. De structuur van de helm kan beschadigen door stoten, wat de bescherming bij een echte val of stoot verminderd. Vervang een helm na een zware klap, zelfs als er geen zichtbare schade is.
De onderhoudsfout: opbergen en schoonmaken
PBM hebben onderhoud nodig. Een helm in de felle zon op de motorkap leggen, kan het plastic aantasten. Handschoenen in een vochtige la stoppen, zorgt voor schimmel. Een vuile veiligheidsbril wordt niet gedragen.
Maak PBM regelmatig schoon volgens de instructies van de fabrikant. Gebruik niet zomaar agressieve schoonmaakmiddelen. Berg ze op in een droge, schone ruimte, uit de buurt van direct zonlicht en extreme temperaturen. Een goede opbergplek voorkomt beschadigingen en verlengt de levensduur.
Wet- en regelgeving: check de labels
Elk PBM moet voldoen aan Europese wetgeving. Dit herken je aan het CE-keurmerk. Het is een fout om PBM te kopen zonder dit keurmerk of met een vervalsing. Het keurmerk geeft aan dat het product voldoet aan minimale veiligheidseisen.
Let op: een CE-markering betekent niet altijd dat het product geschikt is voor alle risico's. Lees de gebruiksaanwijzing. Welke normen (bijvoorbeeld EN 397 voor helmen) worden er genoemd? Zijn deze geschikt voor jouw specifieke werkzaamheden? Het is belangrijk dat de werkgever een risicoanalyse uitvoert en op basis daarvan de juiste PBM selecteert. Dit valt onder de plicht om te zorgen voor een veilige werkomgeving. Als je wilt weten hoe je dit stap voor stap aanpakt, kun je kijken naar een LMRA behalen: stappenplan van A tot Z. Dit helpt je om dagelijks bewust te kijken naar de risico's voor je begint.
De menselijke factor: training en bewustzijn
Zelfs het beste PBM werkt niet als de gebruiker het niet snapt. Training is essentieel. Leg niet alleen uit hoe je het draagt, maar ook waarom. Als medewerkers begrijpen dat het dragen van die onhandige oorkappen hun gehoor op de lange termijn beschermt, is de bereidheid om ze te dragen groter.
Organiseer regelmatig toolboxen over PBM. Laat zien wat er gebeurt als je het verkeerd gebruikt. Gebruik visuele hulpmiddelen, zoals pictogrammen op de werkvloer die aangeven waar welk PBM verplicht is. Dit vergroot het bewustzijn.
Een stappenplan voor beter PBM-gebruik
Het verbeteren van het PBM-gebruik hoeft niet ingewikkeld te zijn. Volg deze stappen:
- Identificeer de risico’s: Wat zijn de gevaren op de werkvloer?
- Selecteer het juiste PBM: Kies op basis van de risico’s, niet op basis van wat voorhanden is.
- Zorg voor goede pasvorm: Laat medewerkers passen en kiezen waar mogelijk.
- Bied training: Leer hoe je het PBM moet gebruiken, aandoen en onderhouden.
- Controleer en onderhoud: Voer regelmatig controles uit op slijtage en vervang op tijd.
Een goede werkomgeving is meer dan alleen PBM. Het is onderdeel van een breder veiligheidsbeleid. Wil je weten hoe je dit integreert in je bedrijf? Lees dan over Alles over Werkplekveiligheid: de complete gids voor 2025. Daarnaast is het belangrijk om te weten wanneer een werkvergunning verplicht is voor jouw bedrijf? en wat de Hoeveel kost PBM in 2025? om je budget goed te plannen.
Conclusie: Veiligheid is een keuze
Veelgemaakte fouten bij PBM zijn vaak te voorkomen door aandacht en kennis. Het gaat niet om het duurste product, maar om het product dat goed past, goed wordt gebruikt en goed wordt onderhouden. Door de bovenstaande tips toe te passen, verlaag je het risico op ongevallen aanzienlijk. Onthoud dat PBM de laatste verdedigingslinie is; een veilige werkomgeving begint altijd met het voorkomen van gevaarlijke situaties.
Neem de tijd om je PBM te controleren voor je begint. Vraag collega's of ze het goed gebruiken. Samen zorgen we voor een werkvloer waar iedereen veilig thuiskomt. Een goede voorbereiding is het halve werk, en dat geldt zeker voor persoonlijke beschermingsmiddelen.
Door alert te zijn op deze details, bouw je aan een cultuur van veiligheid. Het is een investering in jezelf en je collega's. Veiligheid is geen kostenpost, maar een waarde die je beschermt.