Veelgemaakte fouten bij scope 1 emissies die je wilt vermijden

Scope 1 emissies zijn de directe uitstoot van je bedrijf en deze kun je het beste goed bijhouden. Het gaat hier om de CO2 die ontstaat door dingen die jouw bedrijf zelf doet, zoals het stoken van gas in je pand of het rijden in een bedrijfsauto. Veel bedrijven maken hier simpele fouten door, waardoor de cijfers niet kloppen en je geen goed beeld krijgt van wat je echt kunt verbeteren. In dit artikel lees je precies welke fouten vaak gemaakt worden en hoe jij ze kunt voorkomen.

Waarom scope 1 emissies zo belangrijk zijn

Als je weet wat je uitstoot, kun je pas echt stappen zetten. Scope 1 emissies zijn de uitstoot die je zelf in de hand hebt. Je kunt ze direct beïnvloeden zonder dat je afhankelijk bent van leveranciers of derden. Denk aan de brandstof voor je wagenpark of de aardgasverwarming van je kantoor. Dit is vaak de eerste stap naar een beter klimaatbeleid.

Veel bedrijven vinden het meten van deze uitstoot ingewikkeld. Ze weten niet waar ze moeten beginnen of denken dat het niet nodig is. Toch is het essentieel. Zonder goede data kun je geen doelen stellen en kun je ook geen resultaten boeken. Bovendien vragen steeds meer klanten en overheden om inzicht in deze cijfers. Het is dus niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor je bedrijfsvoering.

Fout 1: Niet alle brandstofsoorten meenemen

Een veelvoorkomende fout is het alleen meetellen van diesel en benzine. Veel bedrijven hebben echter ook andere brandstofsoorten in gebruik. Denk aan gasolie (GTL), LPG of waterstof. Deze brandstoffen hebben allemaal hun eigen uitstootwaarden. Als je deze vergeet, klopt je totaalplaatje niet.

Het is dus belangrijk om een complete inventarisatie te doen van alle brandstoffen die je gebruikt. Vraag bij je tankpasleverancier een overzicht op van alle transacties per brandstofsoort. Op die manier mis je niets. Het is even werk, maar het levert een veel nauwkeuriger beeld op van je daadwerkelijke uitstoot.

Fout 2: De verkeerde emissiefactoren gebruiken

Emissiefactoren zijn getallen die aangeven hoeveel CO2 er vrijkomt per eenheid brandstof. Het is verleidelijk om hier een gemiddelde van te nemen, maar dat is niet altijd correct. De factoren verschillen per brandstofsoort en zelfs per brandstofleverancier. Het is belangrijk om de juiste, actuele factor te gebruiken.

Gebruik altijd de meest recente cijfers van officiële bronnen. De overheid publiceert deze jaarlijks. Als je met oude cijfers werkt, loop je het risico dat je uitstoot onnodig hoog of laag wordt ingeschat. Dit kan vervelende consequenties hebben, vooral als je moet rapporteren aan instanties of klanten.

Fout 3: Bedrijfsauto’s vergeten

Veel bedrijven hebben een wagenpark. Toch worden niet alle kilometers meegerekend. Soms worden alleen de gereden kilometers voor werk meegenomen, maar de kilometers voor woon-werkverkeer tellen ook mee voor scope 1. Als je werknemers hun auto ook privé gebruiken, moet je hier een inschatting van maken.

Een andere valkuil is het vergeten van lease-auto’s die privé worden gebruikt. De CO2-uitstoot van deze auto’s valt onder de verantwoordelijkheid van het bedrijf. Zorg dat je een duidelijke rittenadministratie bijhoudt of gebruik maakt van een handige app die de kilometers automatisch registreert. Dit voorkomt discussies en onnauwkeurigheden.

Fout 4: Het eigen pand over het hoofd zien

Niet alleen het brandstofverbruik telt mee. Ook de verbranding van aardgas in je eigen ketel valt onder scope 1. Dit geldt ook voor stookolie of andere fossiele brandstoffen die je gebruikt voor verwarming of productieprocessen. Een fout die vaak gemaakt wordt, is het alleen bekijken van het gasverbruik op de energierekening.

Soms gebruiken bedrijven ook gas voor andere doeleinden, zoals het opwekken van stoom of voor specifieke proceswarmte. Deze verbruiken moeten apart worden geregistreerd. Het is verstandig om de gasmeterstanden maandelijks bij te houden. Op die manier zie je direct pieken en dalen en kun je afwijkingen snel opsporen.

Fout 5: Vervalsing van brandstofcijfers

Als je met tankpassen werkt, is het belangrijk om te controleren of de data klopt. Soms staan er verkeerde brandstofsoorten op een bon of worden er kilometers verkeerd geregistreerd. Dit kan per ongeluk gebeuren, maar het zorgt voor een vertekend beeld. Controleer regelmatig de data van je tankpasleverancier.

Een andere vorm van vervalsing is het niet meenemen van eigen tankstations. Sommige bedrijven hebben een eigen pomp op het terrein. De brandstof die hier getankt wordt, moet natuurlijk ook meegerekend worden. Zorg dat deze data netjes wordt bijgehouden en gekoppeld aan de juiste voertuigen.

Fout 6: Te weinig aandacht voor koelmiddelen

Een onderbelicht aspect van scope 1 is de uitstoot door koelmiddelen. Veel airconditioningsystemen en koelinstallaties gebruiken F-gassen. Deze gassen hebben een zeer hoog opwarmend effect. Lekkages in deze systemen tellen mee als scope 1 emissies. Veel bedrijven weten dit niet en laten deze uitstoot buiten beschouwing.

Het is verplicht om lekkages te melden en te registreren. Zorg dat je installaties regelmatig laat controleren door een gecertificeerd bedrijf. Vraag om een rapportage van de gevonden lekkages en de bijgevulde hoeveelheid gas. Dit is een specifieke categorie, maar wel een belangrijke voor een compleet beeld.

Fout 7: Geen rekening houden met wisselende activiteiten

Je uitstoot is niet elk jaar hetzelfde. Misschien verhuist je bedrijf, of start je met een nieuwe productielijn. Veel bedrijven gebruiken oude data voor hun huidige rapportage. Dit is niet correct. Scope 1 emissies veranderen mee met je bedrijfsactiviteiten. Het is belangrijk om je data elk jaar te updaten.

Een voorbeeld: als je in een nieuw pand trekt met een zuinigere verwarming, moet je de oude cijfers niet meer gebruiken. Of als je je wagenpark vernieuwd met elektrische auto’s, verandert je scope 1 uitstoot drastisch. Zorg dat je deze ontwikkelingen bijhoudt en verwerkt in je cijfers.

Stappenplan om fouten te voorkomen

Om bovenstaande fouten te voorkomen, is een gestructureerde aanpak nodig. Je hoeft dit niet in één keer te doen, maar het is belangrijk om te beginnen. Hieronder volgen een paar stappen die je kunt zetten om je scope 1 emissies beter te beheren.

Stap 1: Maak een inventarisatie van alle bronnen. Wat verbruikt je bedrijf allemaal aan brandstoffen? Denk aan gas, diesel, benzine, LPG en waterstof. Vergeet de koelinstallaties niet. Stap 2: Verzamel de data. Vraag facturen op bij je energieleverancier en tankpasgegevens bij je tankpasleverancier. Stap 3: Kies de juiste emissiefactoren. Gebruik hiervoor de meest recente cijfers van de overheid. Stap 4: Bereken de uitstoot. Dit kan met Excel, maar er zijn ook gespecialiseerde softwarepakketten die dit automatisch doen. Stap 5: Monitor en verbeter. Kijk elk jaar naar je cijfers en zoek naar mogelijkheden om je uitstoot te verlagen.

Hoe pak je het praktisch aan?

Het meten van scope 1 emissies hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin klein. Pak één bron, bijvoorbeeld het brandstofverbruik van je wagenpark, en meet dit een jaar lang nauwkeurig. Als je dit eenmaal goed onder de knie hebt, breid je het uit naar andere bronnen zoals gasverbruik en koelmiddelen. Het belangrijkste is dat je begint.

Veel bedrijven kiezen ervoor om externe hulp in te schakelen voor de eerste meting. Dit kan handig zijn, maar het is niet altijd nodig. Als je de tijd neemt en de stappen volgt, kun je dit ook zelf. Het voordeel van zelf doen is dat je je bedrijfsprocessen beter leert kennen. Je ziet direct waar je energie verliest en waar je kunt besparen.

Als je bedrijf groeit, worden de berekening vaak complexer. Dan is het handig om te weten hoeveel een CO2-footprint precies kost. De kosten kunnen variëren, afhankelijk van de grootte van je bedrijf en de hoeveelheid data die je al hebt. Je kunt hier meer over lezen in ons artikel over Hoeveel kost CO2-footprint in 2025?. Dit geeft je een beter idee van wat je kunt verwachten.

De rol van beleid en doelen

Scope 1 emissies zijn vaak de eerste stap naar een breder MVO-beleid. Als je weet wat je uitstoot, kun je doelen stellen. Bijvoorbeeld: "We willen in 2030 50% minder CO2 uitstoten uit onze eigen bedrijfsactiviteiten." Dit soort doelen geeft richting aan je bedrijfsvoering.

Het opstellen van een goed beleid kost tijd en aandacht. Je moet nadenken over maatregelen, zoals het isoleren van je pand of het overstappen op elektrische auto's. Wil je weten wat hier de kosten en doorlooptijd van zijn? Lees dan ons artikel over MVO beleid: wat zijn de kosten en doorlooptijd?. Dit helpt je om realistische plannen te maken.

Scope 1 in de context van scope 2 en 3

Hoewel dit artikel gaat over scope 1, is het goed om te weten dat het niet de enige categorie is. Scope 2 gaat over indirecte uitstoot vanuit aangekochte energie, zoals elektriciteit. Scope 3 omvat alle andere indirecte uitstoot, zoals de reis van een werknemer naar kantoor of de productie van je grondstoffen.

Veel bedrijven focussen alleen op scope 1 en 2, maar scope 3 is vaak de grootste uitstootpost. Toch is scope 1 de beste plek om te beginnen omdat je er direct invloed op hebt. Als je scope 1 eenmaal goed onder controle hebt, stap je makkelijker over naar het meten van scope 3. Een ketenanalyse is hierbij essentieel. Wil je hier meer over weten? Lees dan onze Praktische tips voor een succesvolle ketenanalyse CO2.

Gebruik van tools en software

Er zijn veel verschillende tools op de markt die je kunnen helpen bij het meten van je scope 1 emissies. Sommige zijn heel simpel, zoals Excel-sjablonen. Andere zijn uitgebreide softwarepakketten die al je data koppelen en automatisch berekeningen doen. Het is belangrijk om een tool te kiezen die past bij de grootte en complexiteit van je bedrijf.

Let bij het kiezen van een tool op de gebruiksvriendelijkheid. Is het makkelijk om data in te voeren? Kan de tool overweg met verschillende brandstofsoorten? En kan hij de juiste emissiefactoren gebruiken? Een goede tool bespaart je veel tijd en voorkomt fouten. Het is de investering vaak waard, zeker als je bedrijf blijft groeien.

De voordelen van accurate scope 1 data

Als je je scope 1 emissies goed meet, heb je veel voordelen. Ten eerste kun je beter sturen op kosten. Minder brandstofverbruik betekent lagere kosten. Ten tweede kun je je concurrentiepositie versterken. Steeds meer klanten kiezen voor leveranciers die duurzaam ondernemen serieus nemen.

Ten derde ben je beter voorbereid op toekomstige regelgeving. De overheid stelt steeds strengere eisen aan CO2-rapportage. Door nu al je scope 1 emissies bij te houden, ben je hierop voorbereid. Je kunt snel schakelen als er nieuwe regels komen. Dit voorkomt stress en extra kosten op de lange termijn.

Veelgestelde vragen over scope 1

Een vraag die vaak gesteld wordt: "Telt de uitstoot van een gehuurde auto ook mee?" Het antwoord is ja, als je de auto zelf bestuurt en de brandstof betaalt, valt dit onder scope 1. Een andere vraag is: "Wat als ik groene stroom gebruik?" Dat is goed voor scope 2, maar zegt niets over scope 1. Scope 1 blijft altijd gebaseerd op je eigen verbrandingsprocessen.

Veel mensen vragen zich ook af of ze alle cijfers tot op de gram nauwkeurig moeten hebben. Het antwoord is nee. Het gaat om een zo goed mogelijke schatting. Perfectie is het doel niet, maar betrouwbaarheid wel. Zorg dat je je methodiek consistent houdt, dan zijn je cijfers vergelijkbaar over de jaren heen.

Conclusie

Scope 1 emissies zijn een cruciaal onderdeel van je klimaatstrategie. Het zijn de uitstoot die je zelf veroorzaakt en die je direct kunt beïnvloeden. Veel bedrijven maken fouten door onvolledige data, verkeerde emissiefactoren of het vergeten van bepaalde bronnen zoals koelmiddelen. Door een gestructureerde aanpak te volgen, kun je deze fouten voorkomen.

Begin met een inventarisatie, verzamel accurate data en gebruik de juiste cijfers. Monitor je voortgang en pas je beleid aan waar nodig. Door je scope 1 emissies serieus te nemen, zet je een belangrijke eerste stap naar een duurzamere toekomst voor je bedrijf. Het levert niet alleen milieuwinst op, maar ook financiële en strategische voordelen.

Ben je benieuwd naar de bredere context van CO2-meting? Er is veel informatie beschikbaar die je kan helpen. Zo is er een uitgebreide gids over de CO2-Prestatieladder die je kunt raadplegen voor meer diepgang. Je kunt Alles over CO2-Prestatieladder: de complete gids voor 2025 hier vinden. Deze gids biedt verdere inzichten voor als je verder wilt groeien in je klimaatambities.

Uiteindelijk gaat het erom dat je begint. Scope 1 is vaak de meest overzichtelijke categorie om mee te starten. Door de genoemde fouten te vermijden, zet je een solide basis neer. Dit maakt het makkelijker om later ook scope 2 en scope 3 aan te pakken. Je bent dan goed op